Koploper in beheer openbare ruimte

Koploper in beheer openbare ruimte

1 oktober - Iedere gemeente vindt een fijne leefomgeving voor haar burgers belangrijk. Een openbare ruimte die schoon en heel is, zorgt voor tevreden en betrokken inwoners. Daarvoor is goed beheer en onderhoud belangrijk. Met de komst van een nieuw programma, de BOR-applicatie GISIB, is een start gemaakt voor een uniform beheersysteem dat aansluit op de werkprocessen binnen de gemeenten.

Beheer Openbare Ruimte (BOR) gaat over een breed werkterrein, alle voorwerpen in de buitenruimte horen hierbij. Van de bomen, het groen en de bankjes tot aan de sport- en speelattributen, maar ook wegen, bruggen, tunnels, waterpartijen, openbare verlichting, kunstwerken en riolering. Om dit alles goed te kunnen beheren en onderhouden, moet alles nauwkeurig beschreven zijn. 

Sinds januari 2016 zijn deze beschrijvingen wettelijk geregeld in de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT). De BGT is een gedetailleerde digitale basiskaart van heel Nederland. Deze kent een verplicht deel en een optioneel aanvullend deel, samen het Informatiemodel GEO. Deze twee bij elkaar omvatten de complete geometrie van alle zichtbare voorwerpen. Iedereen kan de informatie uit de BGT vrij gebruiken. Voor overheden en andere wettelijke gebruikers is het gebruik verplicht.

BOR-applicatie

Om het beheren en begroten van de werkzaamheden voor makkelijker te maken, en zo de werk- en leefomgeving te optimaliseren, heeft het ONS-D opdracht gegeven om een gezamenlijke BOR-applicatie te selecteren voor de Drechtsteden, en het bij onze klanten te implementeren. In Gisib is die applicatie gevonden. Als projectmanager bij de afdeling Programma’s & Projecten van het SCD, was Mark Slooff vanaf het prille begin tot dit voorjaar betrokken bij dit project. In april 2020 heeft Bert ten Brinke het projectleiderschap van Mark overgenomen. “Een integrale aanpak van de openbare ruimte levert veel voordelen op. Het is eenvoudiger om werkzaamheden op elkaar af te stemmen. Bijvoorbeeld bij het verplaatsen van een boom kan er ook werk aan de weg of het voetpad nodig zijn. Daar zijn dus meerdere disciplines bij betrokken. Waar vroeger losse onderdelen bij elkaar moesten worden gebracht, is er door deze BOR-applicatie binnen één omgeving het complete overzicht. Wanneer we regionaal dezelfde applicatie gebruiken, werkt iedereen op dezelfde manier. Dat maakt de onderlinge samenwerking tussen de verschillende gemeenten een stuk efficiënter. En als de situatie erom vraagt, kan er snel een vervanger worden ingezet”, vertelt Mark.

BOR vierdeling

Voorbereiding

Voor dit project is een team opgezet. Daarin zitten niet alleen Mark en later Bert, ook externe adviseurs en collega's van de gemeenten zijn vanaf het begin betrokken. Ruud van Wijngaarden, GEO-Informatie adviseur bij de gemeente Papendrecht, is sinds het aanbestedingstraject in 2012 lid van dit team. “Binnen de Drechtsteden-gemeenten waren er voor alle onderdelen wel dertien verschillende applicaties in gebruik. We wilden naar één moderne beheeromgeving in de Drechtsteden voor alle objecten in de openbare ruimte. Dan zijn er veel aandachtspunten waar onderlinge afstemming voor nodig is. Daarbij is het een hele klus om alle data vooraf in orde te brengen. Ook voor de aansluiting met de BGT is dit noodzakelijk, want dat is de landelijke wetgeving. De hele voorbereiding heeft een hoop tijd en energie gekost. Er is veel handmatig werk voor verricht. Daarnaast moest er veelvuldig worden getest.” zegt Ruud.

Standaard beschrijven

Iedere gemeente hanteert een eigen werkwijze om de openbare ruimte te beheren, en ook de manier van beschrijven verschilt per gemeente. Om tot één systeem te komen, moesten de voorwerpen (objecten) omgeschreven worden volgens de landelijke standaard IMBOR. Ook moest de BOR-applicatie gekoppeld worden aan de GEO-voorziening. In de GEO-voorziening wordt de BGT bijgehouden. Sommige gemeenten deden dit eerst zelf, lieten dit door GBD doen of besteden het beheer uit. “Door deze koppeling beschik je altijd over actuele informatie. Nu hoeft daar niet meer handmatig aan gewerkt te worden. Maar het gaat om een hoop data. Dit moet allemaal goed op elkaar afgestemd worden”, legt Mark uit. “Het is nogal een traject om de BGT en de BOR op één lijn te krijgen. Dit moet zorgvuldig gebeuren en dat kost veel tijd.” 

BOR - Kaart van gemeente Papendrecht

Gemeente Papendrecht in 3D (bovenaanzicht met ca. 15.000 bomen in beheer)

Modelgemeente Papendrecht

Omdat dit project zo lastig was en omdat het vertrouwen in de werking van één systeem afnam, is in 2018 voor gekozen om te starten met één gemeente. Deze moest laten zien dat de overstap naar de nieuwe applicaties, de nieuwe standaarden, de nieuwe werkwijzen en de koppeling tussen de Geo-applicatie en de BOR-applicatie goed kan werken. Dit werd de gemeente Papendrecht. 
Voordat Papendrecht aan de slag kon met de applicatie moest er nog een hoop gebeuren. Veel data moest verwerkt worden en de koppeling met BGT werd getest. “De maandag dat we het systeem voor het eerst in gebruik hebben genomen, was toch een soort mijlpaal. Met man en macht zijn we nog bezig geweest. Het is geweldig als dan uiteindelijk blijkt dat het werkt”, vertelt Ruud. “Elke verandering in de BGT gaat nu automatisch naar de BOR-applicatie. Maar ook andersom kunnen de beheerders openbare ruimte hun correcties automatisch doorsturen naar de GEO-collega's in Papendrecht. Zij zorgen ervoor dat de wijzigingen worden ingemeten en verwerkt in de BGT. Landelijk zijn er nog maar een paar gemeenten waar op deze manier wordt gewerkt. Met dit project zijn we echt koploper! 
Onze informatie-uitwisseling van de openbare ruimte is hiermee optimaal ingericht. Ook is het een mooie en kwalitatieve basis voor het Digitaal Stelsel Omgevingswet en de toekomstige samenhangende objectenregistratie. De komende periode moeten we eerst zelf verder wegwijs worden in dit nieuwe systeem. Daarna willen we ook graag de andere gemeenten de voordelen laten zien.”

BOR Gemeente Papendrecht in 3D​​​​​​​
Gemeente Papendrecht in 3D (ondergrond met ca. 300 km rioleringsstelsel in beheer)

Vervolg

Bert: “We kunnen wel stellen dat het een traject van lange adem is. Maar we hebben nu een serieuze stap gezet door te bewijzen dat de veranderde werkwijze werkt. De komende periode wordt de applicatie verder ingevoerd en de overgang naar de BOR-applicatie moet eind dit jaar afgerond zijn. Elke gemeente kan zelf aangeven welke discipline, bijvoorbeeld riolering of wegen, bij de overgang voorrang moet krijgen.” Bij het maken van de koppeling tussen de BOR-applicatie en de Geo-applicatie en het implementeren van het systeem en het trainen van de medewerkers, heeft de leverancier van de BOR-applicatie een grote rol. “Ook onze eigen collega’s van de ICT-afdeling zijn belangrijk. Zij zorgen ervoor dat bij de installatie alle basisvoorzieningen in orde zijn. Ook bij het testen en in gebruik nemen van de applicatie, staan zij klaar om te helpen.” Het functioneel beheer van de applicatie wordt centraal uitgevoerd door de gemeente Dordrecht.
​​​​​​​
BOR Testteam​​​​​​​
V.l.n.r. Ruud van Wijngaarden (GEO-Informatie adviseur), Mark Sloof (Projectmanager), Marcel Busser (DG-Groep), Diederik Duijser (Rioolbeheerder), Manfred den Boer (Wegbeheerder), Kees Jan van Zwienen (Groenbeheerder). Op de foto ontbreken nog de Gegevensbeheerders: Henk Molenaar en Belinda van Gool. 
 

  • Deel op social media: